Artikel 8

getypt door: Gezal Paikar

Megalieten: monumenten uit de vroege steentijd

dit is de cirkel van Stonehenge

West- en Noord Europa

Maar weinig prehistorische monumenten in Europa hebben door de eeuwen heen zo tot de verbeelding gesproken als de megalieten. Het beroemdste voorbeeld is de cirkel van stenen in het Zuid-Engelse Stonehenge. Vroeger werd aangenomen dat het allemaal sterrenkundige observatoria waren, maar veel ervan dienden ook voor de verering van voorouders en doden.  

Megalieten, opmerkelijke prehistorische monumenten, zijn voornamelijk te vinden langs de kust van westelijk en noordelijk Europa, maar ook op de Britse eilanden. De naam megaliet komt uit het Grieks en betekent grote steen. Tijdens het overgang van het vroege Neolithicum naar de bronstijd (4000 – 2500 v.C.) ontstond er een grote verscheidenheid aan dergelijke kolossale bouwsels. Maar waar dienden ze voor?

De zoektocht naar degenen die deze prestaties hebben geleverd, zonder voermiddelen of kennis van het wiel, leidt naar de eerste boeren in Europa. Na de ijstijd kwam er rond 5000 v.C. verandering in het bestaan. De jagers/verzamelaars vestigden zich op een vaste plek, waar ze het land bewerkten en dieren hielden. De dorpsgemeenschappen hielden meestal slechts één seizoen stand, maar de plaats van de erediensten, de megalithische monumenten, bleef bestaan. Vaak lagen ze tussen verschillende dorpen in, zodat ze als ontmoetingsplaats en middelpunt voor rituelen fungeerden.

Met name van het cirkelvormige monument van Stonehenge, dat relatief laat is gebouwd (ca. 2000 v.C.), nemen de archeologen aan dat alle megalithische monumenten als sterrenkundig observatorium dienden. Dat geldt waarschijnlijk echter maar voor enkele. Er zijn geen parallellen te trekken met culturen uit het Midden-Oosten, zoals de Babyloniërs en Egyptenaren, die onderlegd waren in de astronomie. Evenmin is er bewijs voor de theorie dat reizigers uit het Midden-Oosten de Megalieten hebben gebouwd. Uit  analyse van de diverse data blijkt dat veel Noord-Europese megalieten in feite ouder zijn dan de Egyptische piramiden en zelfs ouder dan de graftombe van Mycene, die vaak als voorbeeld worden aangehaald. Waarschijnlijk zijn de megalietconstructies een zuiver Europese uiting, die vrijwel tegelijkertijd op verschillende plaatsen is ontstaan.

voor wat betreft het doel moeten we in de stenen cirkels zelf zijn. Op diverse plekken zijn sporen gevonden van verbrande menselijke beenderen. Het ligt voor de hand dat ze gebruikt werden als centrale verbrandingsplaats, zoals de latere crematievelden uit de Romeinse tijd. De graven bij de megalieten liggen, ook in Stonehenge, in een grote cirkelvorm rond het monument. Het geheim van deze mystieke plaatsen is nog niet ontsluierd, ondanks dat we er steeds meer over te weten komen.

www.jawananebedaar.nl