Inleiding

 Hoogtepunten in de wetenschap

Getypt door: Gezal Paikar

De artikelen die u gaat lezen, bevatten een chronologisch overzicht van de grote ontdekkingen en uitvindingen in de wetenschap. De tijdbalk bij elk artikel plaatst het onderwerp in een historisch context. Ons streven en tegelijkertijd onze uitvinding bij het maken van dit boek was om een begrijpelijke, informatieve beschrijving te geven van de wetenschappelijke en persoonlijke evolutie van de mensheid, gebaseerd op de grote verscheidenheid aan beschikbare feiten. 

Het is duidelijk dat er uiteenlopende meningen zijn over de historische ontwikkeling van de wetenschap en de rol van bepaalde uitvindingen en ontdekkingen daarin. Ook verschillen de meningen over wat er thuishoort in een werk als dit. Hier hebben we een poging gedaan om de belangrijkste elementen en processen in de wetenschap te selecteren, te omschrijven en uitwerking ervan te lichten.

Albert Einstein, werkzaam op een octrooibureau, hield zich graag bezig met theoretische denkspelletjes en een beetje geavanceerde wiskunde. Daarbij heeft hij een even ommekeer teweeggebracht in onze kijk op de wereld als een sterrenkundige zoals Galileo eeuwen daarvoor, toen hij zijn leven riskeerde om te bewijzen dat de aarde rond was en rond de zon draaide. Heel geleidelijk konden de theorieën van Einstein in laboratorium worden uitgeprobeerd, onder andere door Werner Heisenberg, die bij toeval de kwantumsprong ontdekte. Tegenwoordig duidt deze term een doorbraak aan in een ontwikkeling, maar in feite heeft hij betrekking op het springen van atoomdeeltjes, een proces van zo`n oneindig klein formaat dat het alleen met de meest verfijnde instrumenten waar te nemen is, met gebruikmaking van de allernauwkeurigste meetmethoden. Deze ontdekking was echter een noodzakelijke voorwaarde voor de ontwikkeling van de kernenergie, de machtigste en meest vernietigende kracht ter wereld.

De geschiedenis van de wetenschap is dan ook geen lukrake opeenvolging van op zichzelf staande gebeurtenissen. Elk nieuw antwoord op het mysterie van de wereld werpt nieuwe vragen op. Vragen stellen en antwoorden zoeken hoort bij het verlangen van de mens naar meer kennis over zichzelf en zijn omgeving. De eerste stap op de maan was destijds de belangrijkste mijlpaal op weg naar het overwinnen van de ruimtelijke beperkingen. Het was echter niet de laatste. Veel ontdekkingen en uitvindingen hebben, dikwijls ongemerkt, ons dagelijks leven radicaal veranderd, vaak net zozeer als hooggeprezen wetenschappelijke prestaties.  

Het dagelijks leven in de geïndustrialiseerde landen zou ondenkbaar zijn zonder de auto, de telefoon, de televisie en de computer, allemaal voortgekomen uit de enorme creativiteit, de niet aflatende zucht naar kennis en de enthousiaste, inventieve geest van de mens. Gedrukte boeken zijn een medium dat volgens velen dreigt uit te sterven door toedoen van elektronische media, maar in werkelijkheid vormen boeken nog steeds een van de belangrijkste bronnen van informatie en kennis.

 In de Middeleeuwen, toen elk boek een uniek, handgeschreven product was, waren boeken onbetaalbaar. Toen het drukprocédé van Gutenberg het mogelijk maakte om meerdere exemplaren te produceren, nam de verspreiding van boeken toe, maar dat beperkte zich nog steeds tot de ontwikkelde elite die kon lezen. Pas in de naar kennis dorstende maatschappij van de laatste 200 jaar zijn boeken binnen het bereik van een steeds geletterde en grotere publiek gekomen. Daarom kunnen we nu via dit boek kennismaken met een paar hoogtepunten in de eeuwenoude kroniek van ontwikkeling en onderzoek die de geschiedenis van wetenschap en uitvindingen vormt, een relaas dat een schat aan fascinerende feiten en opmerkelijke verhalen bevat.

 Artikel 1

In den beginne was er vuur

China

 Vuur dateert uit de ochtendstond der beschaving: toortsen verlichtten de duisternis en vlammen zorgden voor warmte als het koud was. Boven de vlammen kon men vlees en ander voedsel bereiden. De ontdekking en het gebruik van vuur is een van de grootste prestaties van de Homo sapiens.

Vuur geeft licht en warmte, belangrijke eigenschappen die bijgedragen hebben tot de ontwikkeling van de mens. Ook al gaan we ervan uit dat we het vuur onder controle hebben, het is een natuurkracht die gemakkelijk uit de hand loopt.

Bosbranden, onweersbuien, bliksem en overstromingen brengen al sinds mensenheugenis onheil over de aarde. Pogingen om deze natuurkrachten te bedwingen liepen doorgaans op niets uit. Al tamelijk vroeg in de geschiedenis slaagden mensen om het vuur te onderwerpen en aan te wenden voor hun eigen doeleinden. Ze leerden een vuur te ontsteken en brandend te houden. Aanvankelijk dienden de vlammen voor de vervulling van hun dagelijkse behoeftes:warmte, bescherming tegen wilde dieren en de bereiding van voedsel. Later gingen ze het vuur gebruiken voor het maken van gebruiksvoorwerpen en luxe artikelen, waaronder aardewerk vaten uit klei en gereedschappen, wapens en sieraden uit gesmolten metaal.

 In Afrika maakten onze voorouderen al zo`n 1,5 tot 1,4 miljoen jaar geleden gebruik van bosbranden voor diverse doeleinden. In het vroege Pleistoceen (730.000 tot 200.000 v.C.) ging de prehistorische mens op zoek naar natuurlijke vuren, want de kunst van het vuur maken was toen nog niet bekend. De natuurlijke vuren die men aantrof, veroorzaakt door bliksem, werden zorgvuldig brandend gehouden.

 Aan het einde van het midden-Pleistoceen (200.000 tot 60.000 v.C.) ontdekte men hoe men vuur kon maken om voedsel te bereiden. Deze grote stap vooruit wordt gestaafd door de ontdekking van afvalmateriaal en dierenbotten op prehistorische vindplaatsen. In diezelfde tijd maakte men de eerste tenten uit dierenhuiden. De grondstoffen voor stenen werktuigen kwamen meestal van 300 km ver. In het late Pleistoceen legden de Neanderthalers (60.300 tot 40.300 v.C) goed bewaakte kampvuren aan. Zij waren de eersten die iets bouwden wat op huizen leek.  

 Het vuur betekende een keerpunt in het leven van de prehistorische mens. Het bood bescherming, warmte en voeding. Zo gebruikte men vuur om bevroren karkassen uit voorraadkasten te ontdooien. Toen de nomadische levenswijze plaatsmaakte voor vaste verblijfplaatsen, ontdekte men nieuwe gebruiksmogelijkheden voor vuur, zoals het ontginnen van stukken bos en het afschieten van brandende pijlen tijdens een oorlog. Het vuur werd goed bewaard, want als het uitging, had de hele nederzetting daarvan te lijden. De holbewoners schreven het vuur al magische of religieuze krachten toe. Ze beschouwden het vuur als levend wezen, dat ze tevreden moesten houden met brandoffers. Latere beschavingen gaven hun vuurgoden namen, zoals Girru, Hepheistos en Prometheus. De bewaker van de heilige vlam stond in hoog aanzien. De oude Romeinen vereerden Vesta als de godin van de haard en op haar feestdag bezochten de vrouwen de tempel van Vesta in het forum. In het binnenste heiligdom brandde een eeuwige vlam. Het onderhouden daarvan was de taak van de Vestaalse Maagden, jonge vrouwen wier leven toegewijd was aan Vesta. Op onkuisheid stond de doodstraf.

 Ook al denken we tegenwoordig dat we het vuur getemd hebben, de natuur geeft de macht niet over. Milieuvervuiling heeft tot klimaatverandering geleid. Het wordt steeds warmer en droger op aarde, met als vervolg natuurrampen als enorme bosbranden. In het zuidwesten van de VS slokken bosbranden regelmatig grote percelen op, waarbij er alleen as en puin overblijft.

 CA. 500 000 v.C.

 ·          Ca. 2,5 miljoen jaar geleden maakt de Homo habilis eenvoudige werktuigen.

 ·          Ca. 1,7 miljoen jaar geleden gaat de mens rechtop lopen. De oudste overblijfselen van de Homo erectus zijn aangetroffen in Afrika.

  ·          1,5 miljoen jaar geleden komt de Homo erectus aan in Europa, een feit dat bevestigd wordt door de vondst van diverse werktuigen Frankrijk.

 ·          De oudste overblijfselen van de Aziatische Homo erectus zijn gevonden in Indonesië.

www.jawananebedaar.nl