دادخواهی قربانیان تجاوز جنسی در افغانستان

هارون نجفيزاده،

از مزارشريف،

 در پی تجاوز جنسی به کودکان خوردسال، بسیاری از خانواده های این قربانیان در شمال افغانستان، در این اواخر به خود جرئت داده اند تا صدای اعتراض خود را بلند کنند. پیش از این، بیشتر شهروندان افغان به دلایل ناموسی و عدم اعتماد از اجرای عدالت، حاضر به افشای تجاوز به بسته گانِ خود نمیشدند.

در این اواخر دست کم خبر 10 مورد تجاوز جنسی به کودکان در شمال افغانستان به رسانه ها رسیده و قربانیان و خانواده های آن ها به رغم موانع اجتماعی و سنتی و تهدیدهایی که از جانب متجاوزان متوجه آن ها بوده، حاضر شده اند با تلویزیونها و رادیوها در این مورد مصاحبه کنند.

در دفتر کمیسیون مستقل حقوق بشر حدود ۲۵ مورد تجاوز جنسی در سال جاری میلادی ثبت شده است.

علی خان، ماما (دایی) دختر سیزده ساله يی که در سرپل مورد تجاوز جنسی قرار گرفته، از نخستین افرادی بود که صدای دادخواهی بلند کرد. او پس از آن حاضر شد به رسانه ها شکایت کند که ظاهراً مقامهای محلی هیچ پاسخی به درخواست آن ها مبنی بر اجرای عدالت و بازداشت متجاوزان به خواهرزادهء ۱۳ ساله اش نداده بودند.

تهدید به جای کمک،

علی خان، میگوید: "ما عدالت میخواهیم. از این که دزدان و متجاوزان قبلاً قوماندان امنیه (فرمانده پُلیس ولایت سرپل) را دیده بود، به جای این که قوماندان امنیه از من بپرسد، به عرض ما رسیده گی کند، مرا تهدید به مرگ کرد، مرا زد، من و خواهرم را دو زد (فحش داد) همشیره ام همراهم بود و یازنه (شوهر خواهرم) که از دست و پا فلج است، هم بود."

علی خان که بغض گلویش را گرفته بود، افزود: "من گفتم قوماندان صاحب شما پدر هستید، شما قوماندان یک ولایت هستید، ما سی سال جهاد کرده ایم، به خاطر ننگ و ناموس مان، به خاطر وطن مان، امروز به جای این که تو از ننگ و ناموس ما حمایت کنید، مرا تهدید به مرگ میکنید".

گفته میشود افرادی که متهم به تجاوز جنسی بوده اند، بیشتر بسته گان خانواده های قدرتمند محلی، فرماندهان پیشین جهادی که گفته میشود هنوز هم به صورت غیرقانونی اسلحه دارند و در دو مورد بسته گان اعضای پارلمان افغانستان بوده اند.

از این رو والدین و خویشاوندان قربانیان، در میان موجی از تهدیدها و ارعاب، حاضر به افشای این جرایم میشوند.

دادخواهی،

اما چه باعث شده است که حداقل تعدادی از قربانیان تجاوز جنسی اخیراً حاضر شده اند لب انتقاد از این بدرفتاری اجتماعی بگشایند؟

سید محمد سامع، ريیس کمیسیون مستقل حقوق بشر در شمال افغانستان میگوید: "برای مردم آگهی بیشتر داده شده، نهادهای جامعهء مدنی و حقوق بشر زیاد کار کرده اند. یقیناً کمیسیون مستقل حقوق بشر زیاد کار کرده. دید رسانه های افغانستان وسیعتر شده و ژورنالیستها با تعمق بیشتر کوشش میکنند این گونه قضایا را پیدا کرده و منعکس کنند."

این فعال حقوق بشر می افزاید: "البته در بعضی موارد عکس العملهایی که از سوی دولت– مخصوصاً رییس جمهور که اخیراً اقدام به برکناری بعضی مقامهای دولتی در ولايت سرپل کردند– صورت میگیرد هم این اطمینان را به قربانیان تجاوز جنسی داده که صدای شان ناشنیده نمیماند."

رهایی از زندان،

اما در این میان، بسیاری از عدم تأمین عدالت برای قربانیان و یا هم آزادشدن مجرمان پس از مدتی کوتاه، سرخورده شده اند.

انتشار خبر آزاد شدن دو متجاوز جنسی در ولایت سمنگان، که بر اساس برخی گزارشها، ظاهراً با فرمان ريیس جمهور افغانستان صورت گرفته، اخیراً جنجال برانگیز شده است.

این دو تن توسط دادگاه، به جرم تجاوز جنسی گروهی به یک زن در ولایت سمنگان محکوم شده بودند، اما گزارشهایی منتشر شده که آن ها پیش از این که دورهء مجازات خود را طی کنند، به حکم حامد کرزی آزاد شده اند.

همایون حمیدزاده، سخنگوی رییس جمهور در پاسخ به این سوال که چگونه آقای کرزی اقدام به آزادی این افراد کرده است، به یک روزنامهء بریتانیایی گفته که شک دارد حکم آقای کرزی در این زمینه واقعی باشد و این که تحقیقات در این رابطه آغاز شده است.

سخنگوی ریاست جمهوری افزوده است که افغانستان در مرحلهء آوردن اصلاحات در نهادهای مختلف از جمله دستگاههای قضایی قرار دارد.

با این حال، سلامت عظیمی، از فعالان حقوق بشر در مزارشریف میگوید، به این دلیل است که هنوز هم بسیاری از قربانیان حاضر به افشای جرمی نمیشوند که علیه شان صورت میگیرد.

او می گوید: "بنابر موجودیت فرهنگ حاکم در جامعهء ما که گویا آبروی خانواده بیشتر ریخته خواهد شد، تا زمانی که جرم مشهود نباشد، خانواده حاضر به افشای آن نمیشود. اما در پهلوی آن، عدم باورمندی قربانیان به این که عدالت تأمین شود و ترس از این که این افراد ممکن است دوباره رها شوند، آن ها را از شکایت دردهای شان باز میدارد."

گذشته از آن، هنوز هم بسیاری از مردم افغانستان به پُلیس به عنوان نیرویی که بتواند به شکایت آنان رسیده گی درست کند، اعتماد ندارند. گرچه نهادهای مدافع حقوق بشر در زمینه دریافت شکایتها، فعالیتهای چشمگیری انجام داده اند.

درعین حال، ريیس ادارهء حقوق بشر مزارشریف از قربانیان تجاوز جنسی میخواهد که اگر میخواهند باز هم به دام متجاوزان نیافتند، خاموش نمانند و صدای اعتراض شان را بلند کنند.

او از دولت افغانستان هم میخواهد که با جدیت هرچه بیشتر، با عاملان این رفتار غیرانسانی برخورد کند.

www.jawananebedaar.nl