فاصلهء طبقاتی با نصیحت از بین نمیرود
8 صبح: رییس جمهور حامد کرزی، در کنفرانس ملی شورای انکشافی دهات کشور به این نکتهء مهم اشاره کرده است، که دولتمردان افغانستان در خانه های مجلل زنده گی میکنند، در حالی که مردم هم چنان فقیر هستند و هیچ کسی هم توجهی به آنان ندارد. به گفتهء آقای کرزی، انتظار مردم بر این بود که حضور قوای نظامی بین المللی در کنار مساعدتهای مالی جامعهء جهانی و پایان جنگ، به بهروزی آنان بیانجامد، اما نتیجهء مطلوب تحولات کشور تنها نصیب دولتمردان شده و عامهء مردم، تفاوتی مثبتی را به چشم ندیده اند.
شکی نیست که فاصلهء طبقاتی یکی از تهدیدهای بالفعل و بالقوه در برابر ثبات سیاسی و اجتماعی در کشور آشوبزدهء ما میباشد. وقتی مردم میبینند که در تقسیم امتیازهای مادی و معنوی در این جامعه، یک سویه عمل شده و تمام منفعتها به مسؤولان و مضرات به مردم تعلق میگیرد، هرگونه علاقهء خود را به تقویه دولت از دست میدهند. در چنین وضعیتی مخالفان دولت از آن مستفید شده و کوشش میکنند تا این فاصله را بیشتر کنند.
وقتی آقای کرزی از فاصلهء طبقاتی به نکوهش یاد میکند، به این معناست که رییس جمهور از ایجاد چنین فاصله يی رضایت ندارد و این فاصله به خلاف خواستهء وی به وجود آمده است. این مساله میتواند یک نوید خوب برای مردم باشد. اما وقتی دیده میشود که علاقهء رییس جمهور به از میان برداشتن فاصلهء طبقاتی، صرف در قالب نصیحتهای اخلاقی و یا خواهشهای عاطفی تبارز میکنند و در چوکات فشار قانونی یا ارادهء مبتنی بر قانون ظاهر نمیشوند، هیچ امیدی را در میان مردم به وجود آورده نمیتوانند.
اگر به وضعیت فعلی پاکستان نظر بیاندازیم، میبینیم که عليرغم مخالفتهایی که در برابر تصمیم اتخاذ شدهء آقای جنرال پرویز مشرف وجود دارد، وی با توسل به اشارهء قانون کشور خود، اِعمال قدرت کرده و حالت فوق العاده را اعلام کرده و طبیعیست که میتواند با دستِ باز عمل کرده و اشخاص مورد علاقهء خود و در عین زمان متعهد در برابر خود را به کار گمارد. بدون این که هیچ گونه جانبداریِ از عمل آقای مشرف کرده باشیم، صرف میبینیم که وی از کوچکترین روزنه های دلالت قانونی برای انجام ارادهء خود، استفاده میکند.
این در حالیست، که رییس جمهور کشورِ ما، در استفاده از صلاحیتهای قانونی خود حتی در بخشهایی که مورد انتظار جامعه میباشند، نتوانسته است، با قاطعیت استفاده کند. وقتی رییس جمهور از فاصلهء طبقاتی میان دولتمردان و مردم سخن میگوید، معنایش این است، که این فاصله از سوی کسانی به وجود آمده که در دولت وی بوده و تابع اراده و تصمیم وی میباشند. وقتی رییس جمهور نمیتواند از طرق قانونی بر افراد مادون از خود، برای عملی ساختن اراده اش، فشار وارد کند، چگونه انتظار دارد، که آنان نصیحتهای صد در صد دلسوزانهء وی را عملی نمایند؟
بسیاری از نصایح سودمند و پُر از فایده و خالی از ضرر ناصحان نامدار در تاریخ جوامع در متون تاریخی، ادبی و علمی جوامع بشری وجود دارند؛ اما، به این دلیل که الزامات قانونی در خود نداشته اند، از سوی هیچ کسی عملی نشده اند. در چنین حالتی، آیا انتظار این که نصایح رییس جمهور و یا خواهشهای مُصرانهء وی بتواند کارگر واقع شود، غیرِمعمول نخواهد بود؟
نصایح ظریف و سودمند مولانا در مثنوی، یا تکه های ژرف و پُر از فایدهء سعدی در گلستان و بوستان، اگر گاهی به دیدهء قدرآمیز دیده میشوند، بیشتر به این دلیل است، که به حیث یک شاهکار ادبی محسوب میشوند. شاید بیش از این که به معنا و مفهوم نصایح علاقه به وجود بیاید، به چیدمان کلمه ها و آرایش الفاظ توجه صورت گیرد و شاید هم روزی گفته های توأم با احساسات صادقانهء رییس جمهور، در تاریخ کشور بتواند زیبایی خود را داشته باشد و نسلهای بعدی این جامعه از آن با افتخار یاد کنند، اما بدون شک نباید منکر شد که این نصایح اگر الزامیتهای قانونی را با خود نداشته باشند و اگر در پی تطبیق آن به ارادهء قوی آراسته نشوند، هرگز از سوی همکاران عزیز وی عملی نخواهند شد.
رییس جمهور، چند سال پیش در مورد از بین بردن رشوه و فساد اداری با احساسات سخن گفته بود و از میان برداشتن آن را قول داده بود، اما چون در عمل برای از بین بردنش نظارت دقیق صورت نگرفته، آیا رشوه و فساد از بین رفته است؟ بدون شک اگر بخواهیم هرنوع خوشبینی را به کار بگیریم و یا از پشت هرنوع عینک خوشبینی به قضایا بنگریم نمیتوانیم به این سوال جواب مثبت بدهیم.
رییس جمهور، دو سال پیش در کنفرانس والیان و سران کشور، آن چنان با شدت و هیجان از قباحت و زشتی کشت کوکنار سخن گفت، که این تصور را به وجود آورده بود که ارادهء رییس جمهور در این راستا، با قوهء قهریه عملی شده و ریشهء کوکنار از بیخ خشک خواهد شد، اما چون جنبهء عملی را پیدا نکرد، نی تنها کوکنار بازارش کساد نشد، بل که کشورِ ما در این زمینه به یک ریکارد جهانی دست پیدا کرد.
رییس جمهور، سال گذشته در مراسم گرامیداشت از انتشار اعلامیهء جهانی حقوق بشر، آن چنان با انزجار هیجان آمیز از تضییع حقوق انسانها سخن گفت که گمان میشد، با پایان یافتن مراسم، ناقضان حقوق بشر از کشور فراری خواهند شد و یا از جامعه متروک خواهند گردید، اما چون این ارادهء نیک رییس جمهور با الزامات قانونی توأم و تعقیب نگردید، چند روز بعدش با تصویب منشور مصالحهء ملی جواب گفته شد.
حال که رییس جمهور تقریباً در تمامی موارد منفی موجود در جامعه احساسات خویش را ابراز کرده است، این بار نوبت به فاصلهء طبقاتی میان مردم و مسؤولان رسیده و رییس جمهور در نکوهش آن سخن میگوید، اما باید باور داشت که رییس جمهور صرف با قلب خوش و نیت نیک، کاری را از پیش برده نمیتواند. تطبیق تمامی خواسته های رییس جمهور که خواهش مردم هم محسوب میشوند، به اتخاذ طرق قانونی و ارادهء آهنین نیاز دارد.
www.jawananebedaar.nl