Ter dood veroordeeld in vier minuten

INTERVIEW, Van onze verslaggever Noël van Bemmel
gepubliceerd op 14 maart 2008 02:46, bijgewerkt op 14 maart 2008 10:43

AMSTERDAM - De Afghaanse student journalistiek Parvez Kambaksh is ter dood veroordeeld. Zijn broer Yaqub Ibrahimi, een kritisch journalist, vreest dat hij het ware doelwit is van warlords.

Sayed Yaqub Ibrahimi, de broer van de ter dood veroordeelde journalist Sayad Parvez Kambaksh, zoekt steun in Nederland. (Joost van den Broek / de Volkskrant)

Sayad Yaqub Ibrahimi (27) is in Europa om steun te zoeken voor zijn jongere broer Sayad Parvez Kambaksh (23). Die zit sinds oktober in een Afghaanse gevangenis. Ter dood veroordeeld wegens het downloaden van een artikel waarin de achtergestelde positie van vrouwen binnen de islam aan de kaak wordt gesteld. Vandaag geeft Yaqub een lezing in Den Haag en debatteert hij met journalisten en politici. De veroordeling van Parvez ondergraaft volgens sommigen de missie in Afghanistan.

‘Hij maakt zich zorgen. Maar wel minder dan de eerste keer dat ik hem opzocht. Hij heeft op tv gezien dat de hele wereld achter hem staat.

‘Na zijn veroordeling in januari hebben we beroep aangetekend tegen het doodvonnis en gevraagd of het hoger beroep kan worden verplaatst van de lokale rechtbank in Balkh naar Kabul. Daar is de invloed van warlords, plaatselijke commandanten, en extremisten kleiner en hebben mensenrechtenorganisaties hun kantoren. Dat verzoek is goedgekeurd, hoorde ik deze week! Dat is heel bijzonder in Afghanistan en moet wel met de internationale druk te maken hebben.’

‘Miljoenen. Alleen al één Turkse krant stuurde 500.000 namen door. Uit India kwamen honderdduizenden steunbetuigingen en ook in Europa is veel steun. President Karzai blijft echter vaag, al is hij enorm onder druk gezet door diplomaten en ontwikkelingsorganisaties.’

‘Hij heeft een jaar geleden elf pagina’s gedownload van internet. Geschreven door een Iraanse student in Europa die daarin de achtergestelde positie van de vrouw aan de kaak stelt. Parvez heeft dat doorgegeven aan medestudenten als discussiestuk; niks bijzonders. Extremistische studenten hebben dat artikel later uitgeprint, mijn broers naam erboven gezet, en dat zo doorgegeven aan de mullah-raad. Die veranderde later de aanklacht in het downloaden van een godslasterlijk artikel.

‘Daarna verschenen boze extremisten op straat. De geheime dienst belde mij om te zeggen dat Parvez zich moest melden voor zijn eigen veiligheid. Dat was al twee keer eerder gebeurd, maar ditmaal ging hij de gevangenis in. Acht dagen is hij verhoord, met weinig slaap en ze dreigden met executie. Zijn proces in januari duurde vier minuten, waarbij hij zich niet mocht verdedigen.’

‘De auteur vraagt zich bijvoorbeeld af waarom een man vier vrouwen kan nemen, maar een vrouw niet vier mannen. De toon is onderzoekend. Het gaat ook helemaal niet om dit artikel. Of om de stukken die Parvez schreef voor de plaatselijke krant. Die zijn niet kritisch, dat kan ook helemaal niet in Afghanistan.’

‘Mijn broer is veroordeeld om mij te pakken. Dat proberen ze al jaren. Sinds ik in 2003 ben gaan schrijven voor IWPR (Institute for War & Peace Reporting, een internationale organisatie die onafhankelijke journalistiek stimuleert, red.). Ik schrijf kritische stukken die worden geplaatst in Duitse, Italiaanse en Canadese media. Daarom durven ze mij niet direct te pakken.

‘Ik heb goede bronnen in afgelegen gebieden waar warlords nog absolute macht hebben. Ik heb beschreven hoe een commandant een vechthond ruilt tegen een meisje van 11 jaar, tienerjongens jarenlang seksueel worden misbruikt als dancing boys en dorpelingen maandelijks ‘belasting’ moeten betalen als zij besluiten te vertrekken.’

‘Het Westen heeft alleen maar oog voor de Taliban. Maar de warlords zijn misschien wel erger; oorlogsmisdadigers met invloed onder rechters en politici. Die democratie en openheid tegenwerken. En met succes. Sinds mijn broer in de gevangenis zit, kan ik niet meer werken aan mijn verhaal over bijvoorbeeld de manier waarop warlords andermans land afpikken.’

‘Ik volg dat. Maar vraag me er alsjeblieft niks over. Mijn broer is ter dood veroordeeld vanwege een vergelijkbare kwestie.